Broccoli-solidariteit

Broccoli-solidariteit
door broccolikenner, broccolihater en broccoliboer Driekus Vierkant

Dit is het verhaal over broccoliboer Driekus en zijn medewerker Gezinus.

Driekus en Gezinus komen uit hetzelfde dorp. Ze genoten dezelfde scholing. Al jaren produceren Driekus en Gezinus 1000 kisten broccoli per jaar. Dit jaar was een recordjaar: er werden 1500 kisten broccoli geproduceerd! De extra opbrengsten zijn voor Driekus. Want Driekus en Gezinus hebben een afspraak. Driekus is eigenaar van de broccoliboerderij. Driekus doet de investeringen in land, machinerie, afschrijvingen en neemt alle risico’s. Hij neemt daarbij ook het risico om Gezinus elke maand gegarandeerd een goed salaris te betalen, ook al moet er geld bij het bedrijf om te kunnen investeren, of om een jaar een slechte oogst van maar 500 kisten broccoli te kunnen overleven. Gezinus loopt dergelijke risico’s liever niet: anders was hij zelf wel broccoliboer geworden.

Dus de risico’s zijn voor Driekus. En de winsten zijn dus ook voor Driekus. In de opstartfase heeft Driekus jarenlang alleen maar broccoli kunnen eten, want het bedrijf was nog niet winstgevend. Driekus had geen lease-auto, geen duur huis, geen hypotheek, geen sociaal leven, geen vriendin. Nee het was afzien voor Driekus, maar Driekus had een droom. Om ooit een mooie, eigen broccoliboerderij te hebben. Driekus werkte 80, soms wel 100 uur per week om zijn droom te verwezenlijken. En regelmatig had en heeft Driekus slapeloze nachten met zorgen over het bedrijf, over het weer, over de onderhandelingen met de afnemers, en wat te doen als Gezinus ziek is. Hoe hij soms geld toe moet leggen bij het bedrijf, en zelf niet op vakantie gaat, maar wel zorgt dat Gezinus iedere maand netjes zijn salaris heeft: die heeft immers ook een gezin te onderhouden. Ja Driekus voelt zich verantwoordelijk. Maar Driekus hoor je niet klagen. Hij is gelukkig met zijn rol.

En afspraak is afspraak. Gezinus draait zijn uren, en schuift ’s avonds zorgeloos bij het avondeten thuis aan. Gezinus is tevreden met zijn werk: hij voelt zich nuttig in de maatschappij. Driekus is ook tevreden met zijn rol. Driekus neemt de risico’s, en de extraatjes zijn dan ook voor Driekus. Nee Driekus en Gezinus snappen deze afspraak allebei. Dat Driekus na een jaar met 1500 kratten opbrengst een keer een nieuwe trekker koopt, en een nieuwe Jezusfoon, het mag. Gezinus gunt Driekus dat. Net als Driekus Gezinus zijn gemoedsrust en gegarandeerde inkomen gunt. Als het een keer slecht gaat met de broccoliboerderij, en Gezinus een nieuwe frituurpan koopt, dat is gewoon Gezinus zijn eigen keuze, Driekus heeft er niets mee te maken. Ze gunnen het elkaar. Als het goed gaat met Driekus, gaat het goed met Gezinus, en als het goed gaat met Gezinus, gaat het goed met Driekus. Nog belangrijker is dat het goed gaat met de broccoliboerderij. Als het goed gaat met de broccoliboerderij, gaat het goed met zowel Driekus als met Gezinus.

Als nou blijkt dat Gezinus door harder te werken ineens 50% meer broccoli produceert, dan is er wel iets mis geweest met de inspanning van Gezinus in voorgaande jaren. In realiteit is de productie-output nooit helemaal toe te wijzen aan het harder werken van Gezinus. De realiteit is dat de markt bepaalt hoeveel broccoli er wordt afgenomen, tegen welke prijs. Dat risico is voor Driekus. De realiteit is dat vele andere factoren van invloed zijn op de broccoliproductie: het weer bijvoorbeeld, of ziekten. De investeringen om minder gevoelig te zijn voor die invloeden, zijn voor risico van Driekus.

De premies en belastingen die Driekus betaalt, over het salaris van Gezinus, over zijn eigen inkomen en over de winst, daarmee draagt Driekus bij aan de welvaart van de maatschappij. Sowieso door een product aan te bieden waar mensen geld voor over hebben. Dan creëer je meerwaarde: Ten eerste: blijkbaar vindt de markt de broccoli van de broccoliboerderij meer waard dan het geld dat men er voor geeft. Door te concurreren heeft Driekus broccoli betaalbaar gemaakt, zelfs voor de onderste lagen in de samenleving, zodat ze niet alleen maar frikandellen hoeven te frituren maar ook een betaalbaar gezond stukje groente kunnen eten. Er wordt dus waarde geschept. En zo draagt ieder bedrijf op ieders manier een stukje bij aan de groei van ons land. Ten tweede, als Driekus nooit het risico had genomen een broccolibedrijf te beginnen, had hij niet de baan voor Gezinus geschept, had hij nooit zoveel belastingen kunnen genereren, en daarmee nooit zoveel kunnen bijdragen aan de welvaart van de maatschappij.

Driekus zorgt dus niet alleen voor werkgelegenheid, maar ook op meerdere manieren voor meer welvaart: welvaart waardoor zowel Driekus als ook Gezinus genieten van goede kwaliteit producten tegen lage kosten, van goed onderwijs voor de kinderen, goede zorg, goede infrastructuur en al wat ons land zo prettig maakt. Bovendien geniet Gezinus van de garantie dat zijn inkomen dankzij de WW niet wegvalt mocht overhoops de broccolimarkt instorten en Driekus de tent moet sluiten. Driekus zal dan zitten met een faillissement, met alle ellende van dien, zonder enig inkomen, zonder enige vorm van vangnet. Geen probleem verder, het is Driekus’ eigen keuze geweest. En die van Gezinus ook, om voor veiligheid te gaan. Dat zijn de fijne afspraken tussen beiden. Gezinus heeft zekerheden, Driekus heeft zorgen, risico’s en ook winsten.

You can’t have both. Gun het elkaar. En met dat gunnen is het helaas vaak mis in Nederland. In plaats van gunnen heerst er afgunst. “De ‘elite’ heeft het goed voor elkaar, ten kosten van ons”, hoor je volksmenners (hallo SP! hallo GroenLinks!) roepen. Ze kijken naar het verschil in rijkdom. Ze gunnen een ander niet meer rijkdom dan zichzelf, maar willen niet zien welke risico’s de ander heeft moeten lopen, en heeft moeten opofferen voor deze ‘rijkdom’. Nee, volgens hen moet de rijkdom worden genivelleerd! Solidariteit!1! Maar de daarvoor benodigde opofferingen en de risico’s wil men uiteraard niet nivelleren. Dat heet hypocrisie. You can’t have both. Solidariteit werkt namelijk altijd twee kanten op, maar dat wil men maar niet begrijpen. Volgens hen is rijkdom een systeem van communicerende vaten: als de een rijker wordt, wordt de ander minder rijk. Dat is onzin. Iedereen wordt namelijk rijker. De een wat rijker dan de ander, omdat hij wel de kansen pakt, maar ook de risico’s durft te nemen die de ander niet durft. Want iedereen heeft diezelfde kansen. Elke domme boer kan een broccoliboerderij beginnen. Als hij maar wil. Als hij maar durft. Het is een keuze.

Bovendien verwarren deze volksmenners rijkdom met welvaart. Rijkdom is iets persoonlijks, terwijl welvaart collectief is. Juist dankzij de risico’s en opofferingen van die zogenaamde ‘rijke elite’ heeft onze samenleving veel belastinginkomsten, waaruit welvaart wordt betaald: iedereen heeft baat bij die welvaart: goede betaalbare producten, zorg, huisvesting onderwijs, infrastructuur: het is allemaal fantastisch geregeld in dit land. Kan het beter? Ja, het wordt namelijk beter. Onze welvaart stijgt, jaar na jaar. Onze welvaart is beter dan 100 jaar geleden, 50 jaar geleden, zelfs 10 jaar geleden. En dankzij nieuwsgierige mensen, ondernemende mensen, innoverende mensen, mensen die risico’s durven te nemen, mensen die hun nek uit durven steken, wordt het alleen maar beter. Lang leve de vooruitgang. Het wordt beter, juist dankzij de mensen die risico’s durven te nemen en opofferingen brengen, op zoek naar onafhankelijkheid, persoonlijke ontwikkeling en rijkdom. Het is niet erg dat rijkdom stijgt, en het is niet erg dat rijkdom bij anderen harder stijgt: gun het ze, jouw welvaart neemt namelijk ook toe, mede door de toenemende rijkdom van anderen, je welvaart neemt dankzij hen harder toe dan jij werkt aan jouw rijkdom. Hoe gaaf is dat! Rem mensen af om rijkdom te vergaren, en de welvaart daalt. Geef mensen een foute prikkel om niet te werken, en de welvaart daalt. Dus is nivelleren solidariteit? Nee, het is pure afgunst in combinatie met een gemakzuchtige manier om er persoonlijk rijker te worden. Puur egoïsme heet dat. You can’t have both. Uit pure afgunst ondermijnt men de welvaart en de toekomst van dit land.

Dus gun het elkaar. Wordt het er sowieso een stuk gezelliger van.

Drie Kusjes. En broccoli is vies.

Auteur: driekusvierkant

Onnavolgbare twitterfilosoof op klompen. Als je iemand een spiegel voorhoudt en dat ze dan LELIJK roepen. Leve de mening van vrijheidsuiting! Drie Kusjes. @DriekusVierkant op Twitter.